De slag bij de Milvische Brug

De slag bij de Milvische Brug

Zoals ik gisteren aangaf, opereerde Constantijn tijdens zijn Italiaanse campagne tegen zijn rivaal Maxentius vooral snel. Toen de Po-vlakte onder de voet was gelopen, staken zijn troepen de Apennijnen over en bereikten Rome. Het beslissende gevecht vond plaats bij de Milvische Brug, waar de Via Flaminia de Tiber kruiste. De datum: 28 oktober 312.

De Redenaar van 313 vertelt dat Maxentius de rivier overstak en zijn leger bevel gaf de troepen van Constantijn op te wachten met de Tiber in de rug. Deze riskante opstelling suggereert dat Maxentius de loyaliteit van zijn manschappen wantrouwde: hij liet hun geen mogelijkheid zich uit de strijd terug te trekken en dwong hen dapper te vechten.

De vondst van een militair kamp ten westen van Rome is wel uitgelegd als bewijs dat Constantijn niet werkelijk aan de Milvische Brug heeft gestreden. Ik begrijp deze theorie niet goed. Je moet namelijk een contemporaine bron negeren (wat een hoge prijs is om te betalen) én aannemen dat dit kamp werkelijk heeft toebehoord aan Constantijns hoofdmacht tijdens zijn opmars (en niet tijdens bijvoorbeeld zijn verblijf in de stad).

Je moet bovendien aannemen dat het reliëf hierboven niet het voornaamste gevecht afbeeldt – en ook dat is nogal een aanname, temeer omdat het deel uitmaakt van de boog van Constantijn in Rome: keizerlijke propaganda dus, en als zodanig zeker te wantrouwen, maar wel propaganda die is gericht op mensen die al te grote misrepresentaties zouden hebben herkend. De theorie is zoiets als zeggen dat de inzet van de slag om Arnhem plaatsvond ten oosten van de stad omdat het ging om de brug over de IJssel.

Hoe dit ook zij, we zien een ruitercharge, dwars door de rivier heen. Het ziet er slecht uit voor de soldaten van Maxentius, want hun schubbenpanters belemmeren hen bij het zwemmen. Opvallend is vooral wat er iets ontbreekt: op de schilden van de soldaten schitteren de ₽s die ze volgens Lactantius op hun schilden hadden gehad, door afwezigheid.

De historicus Zosimos vermeldt dat de strijd losbarstte toen Constantijns ruiters Maxentius’ cavalerie versloegen en dat daarna de infanterie slaags raakte. Onder de verdedigers waren aarzelend vechtende soldaten uit Rome zelf, misschien inderhaast gelichte rekruten, terwijl andere troepen uit Maxentius’ leger juist fanatiek streden, maar geen partij waren voor Constantijns ervaren leger.

Toen Maxentius zag dat de nederlaag zich aftekende probeerde hij over de rivier terug te keren naar de stad, maar hij verdronk toen de brug instortte. Zijn hoofd zou later, op een speer gestoken, door Rome worden rondgedragen.

Advertenties