Grand

Apollo Grannus (Archeologische expositie in Grand)

U was afgebogen naar de mooiste tempel op aarde, of nee: naar de reëel aanwezige Godheid, zoals U hebt gezien. Want ja, U hebt gezien, geloof ik, hooggeachte Constantijn, hoe uw Apollo onder begeleiding van Victoria U lauwerkransen presenteerde. (vert. Vincent Hunink)

Die mooiste tempel op aarde, dat was het heiligdom van Apollo Grannus te Andesina, dat tegenwoordig dus Grand heet, naar de Keltische godheid die hier ooit werd vereerd. Ik ging er in september eens langs.

We begonnen die dag in Domrémy, het stille dorpje bij de bronnen van de Maas waar Jeanne d’Arc is geboren. Het lag er schitterend bij in de nazomerzon, heel sereen. We maakten een omweggetje om Grand binnen te kunnen rijden over de oude Romeinse heerbaan. Er was geen sterveling op de weg. We zagen alleen de eindeloze, zacht glooiende velden, soms onderbroken door bossen. Dit was Frankrijk op zijn mooist en ik kon me voorstellen dat ook een Romeinse keizer, die hier op een winterdag langs trok, een mystieke uitleg zou geven als hij hier een halo rond de zon zou zien. Alles klopte. Mijn reisgenoot schreef me nog onlangs wat een mooie ochtend het was geweest – en hij had gelijk.

We parkeerden de auto bij het kerkje. Het was gesloten en dat was niet zonder reden: het gebouwtje staat namelijk op de plaats waar ooit een heilig meertje was en daardoor verzakken de fundamenten. Een ondergrondse rivier voedde het meertje met brak water, een waterleiding zorgde voor zoet water. Ooit kwamen hier mensen om genezing te vinden en in de buurt stonden minimaal twee en waarschijnlijk drie badhuizen. Andesina was een kuuroord. Even verderop bekeken we het amfitheater, een van de grotere uit de Romeinse wereld.

Er was een kleine expositieruimte waar een paar van de munten lagen die de soldaten van Constantijn waren verloren: vergeleken met andere periodes en andere plaatsen zijn er in Grand veel te veel munten uit de jaren 306-309 gevonden, wat aannemelijk maakt dat Constantijns leger hier inderdaad is geweest.

Aan de andere kant van het dorp heeft de eigenlijke tempel van Grannus gestaan, maar er is nauwelijks iets van te zien. De daaraan grenzende basiliek vergoedde echter alles: er ligt een fenomenaal mozaïek op de grond, gemaakt door een van de beste ateliers van die tijd. Het is wonderlijk dat ik nooit precies kan aangeven wat een kunstwerk nu goed maakt, terwijl je kwaliteit meteen herkent. Dit was echt eersteklaswerk en het is natuurlijk een leuke gedachte dat Constantijn hier moet hebben gedineerd. Wat zou er door hem heen zijn gegaan, een paar uur nadat hij had gezien hoe Apollo onder begeleiding van Victoria hem lauwerkransen had gepresenteerd?

Ook hier was een tentoonstelling, waar we zowaar twee andere toeristen zagen. Behalve de dames die ons kaartjes hadden verkocht in de twee expositieruimtes, waren ze de enige mensen die we die ochtend tegenkwamen, hoewel het zulk prachtig weer was om erop uit te gaan.

Het zal rond het middaguur zijn geweest toen we, na nog even langs de antieke stadsmuur te zijn gegaan, verder reden, richting Reims. De twee plekken waar in Grand iets is te zien, zijn geen van beide uniek, maar ze zijn de moeite van een omweg zeker waard. Een opvallend detail is nog dat de uitleg in drie talen wordt aangeboden, namelijk in het Frans, Engels en Nederlands. Afgaande op de zuidnederlandse woordkeuze zou ik zeggen dat er in Grand een Vlaming moet wonen.

Advertenties